ÜMMETİN FİKRİ SEVİYESİ II

Muhammed Aydın yazdı

Fikrî gerilemenin bir başka boyutu da toplumun bilgiye ve otoriteye yaklaşımında görülür.

Görünürlüğün itibarla karıştırıldığı bir çağda, popülerlik ile bilgi arasındaki sınır giderek bulanıklaşıyor. Karmaşık meseleler kısa sloganlara, tarihsel sorunlar basit düşmanlık anlatılarına, toplumsal problemler ise tek bir suçluya indirgenebiliyor. İnsanlar kendilerini düşünmeye zorlayan açıklamalardan çok, mevcut kanaatlerini doğrulayan söylemlere yöneliyor.

( Önceki yazımızla birlikte düşündüğümüzde)

Bu denli toplumsal erozyonun sorumlusu insan mı? Aile mi? Toplum mu? Medya mı? Yoksa müesses nizam mı? Diye sormak gerekiyor.

Bu durum yalnızca dinî çevrelerin değil, toplumun bütün kesimlerinin karşı karşıya olduğu bir soru/n/dur.

Ancak ilme ve ahlaki sorumluluğa özel önem atfeden bir topluluk açısından bunun sonuçları daha da ağır olabilir. Zira bilgiye dayanmayan dinî söylem, insanları aydınlatmak yerine yanıltabilir; sorgulamadan benimsenen kanaatler, adalet duygusunu güçlendirmek yerine önyargıları besleyebilir.

Bu durum fikri ve ahlaki sorunları doğurmaktadır. Şöyle ki;

Herkes konuşmak istiyor fakat dinleyen yok,

Herkes hüküm verme peşinde lakin araştıran/delillendiren yok,

Karşısındakinin niyetini sorgulayıp/okumaya çalışan çok vefakat kendine dönen kendini okuyan yok…

Bu sadece iletişim sorunu değildir. Sistemin dayattığı toplumsal bir depremin yansımasıdır.

Ümmetin yeniden düşünce üretmesi, yalnızca daha fazla konuşan insan yetiştirmesiyle mümkün değildir. Daha fazla okuyan, dinleyen, araştıran, karşılaştıran ve yanlışını düzeltebilen insanlar yetiştirmesi gerekir.

Bu halde fikrî bağımsızlık mümkün müdür? Ya da

Bu tablodan çıkış mümkün mü?

Elbette. Ancak bunun yolu yalnızca kapitalizmi eleştirmekten veya geçmişin ihtişamını hatırlatmaktan geçmiyor. Eleştirdiğimiz sorunların karşısına somut bir düşünce ve eğitim anlayışı koymak zorundayız.

Öncelikle okuma kültürünü yeniden inşa etmek gerekiyor. Fakat burada mesele yalnızca kitap sayısını artırmak değildir. Okuduğunu anlayabilen, farklı görüşleri karşılaştırabilen, kaynak sorgulayabilen ve iddialarını delillerle savunabilen bir zihinsel yetkinlik geliştirmektir.

İkinci olarak, eleştirel düşünceyi düşmanlıkla karıştırmamak gerekir. Bir düşünceyi sorgulamak, onu savunan kişiye düşman olmak değildir. Eleştiriyi susturmak yerine gerekçeli tartışmayı teşvik etmek, ilmin gelişmesi için zorunludur.

Üçüncü olarak, ekonomik ve siyasi çıkarların düşünce üzerindeki etkisini görmeliyiz. Fikirlerin hangi koşullarda üretildiğini, kimlerin yararına kullanıldığını ve hangi varsayımlara dayandığını incelemek, düşünsel bağımsızlığın önemli bir parçasıdır.

Dördüncü olarak, dinî bilgiyle ahlaki sorumluluk arasındaki bağı güçlendirmekle sorumluyuz. Bilgiyi yalnızca başkalarını susturmak veya üstünlük kurmak için kullanan bir anlayış değildir. Aksi takdirde ilmin amacından uzaklaşılır. Gerçek bilgi, insana yalnızca konuşma gücü değil, aynı zamanda sorumluluk bilinci kazandırmaktır.

Fikrî bağımsızlığın kurumsal şartlarını da önemsemek elzemdir. Nitelikli eğitim, özgür ve güvenilir araştırma ortamları, liyakat, akademik dürüstlük ve düşünce üretimini destekleyen kurumlar olmadan kalıcı bir zihinsel dönüşüm gerçekleştirmek zordur.

Hakikatin hatırı her hatırdan yücedir düsturunca bütün bu yazdığımız sorunların çözüm gerekenlerinin zemini Kuran ve Sünnettir. Hayata hâkim olan İslam’dır.

Kapitalizmin gölgesinde çürüyen değerleri onarmak istiyorsak önce zihnimizi kuşatan bağımlılıkları tanımak gerekir.

Her şeyi kazançla ölçen anlayışa karşı anlamı,

Her şeyi görünürlükle ölçen kültüre karşı derinliği,

Her şeyi rekabete indirgeyen düzene karşı dayanışmayı ve

Her türlü sorgulamayı tehdit sayan zihniyete karşı ilim ve samimiyeti savunacağız.

Ümmetin ihtiyacı, yalnızca ekonomik olarak güçlenmek veya siyasi olarak etkili olmak değildir. Aynı zamanda kendi sorunlarını doğru teşhis edebilen, dünyayı anlayabilen, sağlam fikirler üretebilen ve ürettiği düşünceleri adaletle hayata geçirebilen bir zihinsel diriliştir.

Çünkü fikrî bağımsızlığını kaybeden bir toplum, zamanla başkalarının ürettiği kavramlarla düşünür, başkalarının belirlediği ölçülerle değer biçer ve başkalarının çizdiği sınırlar içinde yaşamaya alışır.

Bir ümmetin gerçek çöküşü, yalnızca başkalarına yenilmesi değil; düşünme cesaretini, hakikat arayışını ve kendi yanlışlarıyla yüzleşme iradesini kaybetmesidir.

Sormaya gücün yetiyorsa sor dediği gibi şairin;

Biz hangi dünyanın kurduğu sofranın tüketicileri olarak yaşamaktayız?

Yaşayabiliyor muyuz?

Yaşamak dediğimiz dişlilerinde kapitalist çarkın esareti midir?

Devam yazımızda görüşmek üzere…

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

Aydın Haberleri Haberleri